Feeds:
Posts
Comments

Archive for December, 2017

media

 

ΔΕΝ ΕΙΜΑΙ Ο ΝΕΓΡΟΣ ΣΟΥ (I AM NOT YOUR NEGRO) – 2016

Σκηνοθεσία : Ραούλ Πεκ

Αφήγηση : Σάμιουελ Τζάκσον

Ντοκιμαντέρ που βασίζεται στην επιστολή του συγγραφέα, διανοητή και ακτιβιστή Τζέημς Μπόλντουιν προς τον εκδοτικό του πράκτορα η οποία  αφορούσε τη συγγραφή ενός βιβλίου που θα είχε σαν θέμα την συμβολή στον αγώνα κατά των φυλετικών διακρίσεων τριών ανδρών του Μάλκολμ Χ,  του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ και του Μέντγκαρ ‘Αϊβερς.

Ο Μαρξ είχε γράψει ότι «Η βία είναι η μαμή κάθε παλιάς κοινωνίας που κυοφορεί μια καινούργια», η αμερικανική ιστορία είναι γεμάτη από φυλετική βία, είτε θέλουν να το παραδεχτούν κάποιοι είτε όχι. Από τις σφαγές των Ινδιάνων, από την εκμετάλευση των Κινέζων στην κατασκευή των σιδηροδρόμων, από το δουλεμπόριο, τα λιντσαρίσματα της Κου Κλουξ Κλαν ως και την απίστευτη βαρβαρότητα της αστυνομίας στις μέρες μας. Η “μεγαλύτερη δημοκρατία στον κόσμο” χτίστηκε πάνω στο αίμα σκλάβων. Θα ρωτήσει κανείς “και τι δείχνει το ντοκυμαντέρ του Πεκ που δεν γνωρίζουμε ήδη;”, η απάντηση είναι “πάρα πολλά” και αφού ξεκινήσαμε με γνωμικά θυμίζω και το “Επανάληψις, μήτηρ πάσης μαθήσεως”. Το ντοκιμαντέρ από την αρχή ως το τέλος έχει ένα λογοτεχνικό άρωμα που σου τρυπάει το μυαλό, δεν λαϊκίζει στο ελάχιστο και δεν απλοποιεί καταστάσεις και γεγονότα. Η πραγματικότητα είναι πάρα πολύ σκληρή για να την αντέξουν τα περισσότερα στομάχια αλλά αυτό απασχολεί τα στομάχια και όχι την πραγματικότητα.

i_am_not_your_negro_SD4_758_426_81_s_c1

Η ρατσιστική βία γέννησε εξεγέρσεις και οι εξεγέρσεις με τη σειρά τους κι άλλες δολοφονίες, όπως επισημαίνει ο Μπάλντουιν “Η ιστορία των ΗΠΑ είναι η ιστορία του Νέγρου και δεν είναι μια όμορφη ιστορία”. Διαπιστώνουμε για άλλη μιά φορά πόσο αποτελεσματικό όπλο του συστήματος ήταν η λευκή κουλτούρα της ανεμελιάς και της ευτυχισμένης βολεμένης αμερικανικής οικογένειας για την οποία οι μαύροι ήταν απλά ένα κομμάτι μιας κοινωνίας που είχε την φιλοσοφία του μακρυά κι αγαπημένοι, αλλά οι μαύροι ούτε μακρυά ήταν και σίγουρα δεν υπήρχε αγάπη. Ταινίες, βιβλία και μουσική κάνουν την παρέλασή τους στο ντοκιμαντερ και υπάρχει πολύ σοβαρός λόγος για κάτι τέτοιο, υπόγεια μηνύματα που προσπαθούσαν να περάσουν ταινίες κυρίως αλλά και βιβλία, από την Καλύβα Του Μπάρμπα Θωμά έως τα φιλμς Όταν Σπάσαμε Τις Αλυσίδες και Μάντεψε Ποιός Θα Έρθει Για Δείπνο. Ίσως θα μπορούσε στο σημείο αυτό να δωθεί μεγαλύτερη σημασία στη συνεισφορά της μουσικής σαν μέσο διαμαρτυρίας και αγώνων των μαύρων για κοινωνική ισότητα αλλά όπως έγραψα εξ ‘αρχής η ταινία βασίστηκε σε μια επιστολή κι εκεί θέλησε να μείνει.

20-i-am-not-your-negro.w710.h473.2x

Συγκλονιστικής δύναμης πλάνα στα οποία συναντάμε σημαντικές προσωπικότητες τόσο από τον πολιτικό όσο και από τον καλλιτεχνικό χώρο. Εκτός από τον Μπόλντουιν , εμφανίζονται ο Μάλκομ Χ, ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, ο Σίντνεϋ Πουατιέ, ο Χάρρυ Μπελαφόντε, ο Μάρλον Μπράντο, ο Ρόμπερτ Κέννεντυ κ.α. Πλάνα από άγρια επεισόδια κυρίως της δεκαετίας του εξήντα, μια τηλεοπτική κόντρα του Μπόλντουϊν με έναν καθηγητή φιλοσοφίας πάνω στο ζήτημα της απλοποίησης των φυλετικών διακρίσεων που προσπαθούσε να περάσει η λευκή εξουσία. Ο “μαύρος” μπορεί να έγινε για τους δήθεν πολιτικά ορθούς “Αφροανερικάνος” (λες και η λέξη μαύρο είναι βρισιά και όχι χρώμα) αλλά στο βάθος παρέμεινε “νέγρος”. Ο νέγρος που σιγά σιγά αλλάζει κι από το πλάσμα που θέλει μαστίγωμα για να δουλέψει μετατρέπεται σε έναν πειθήνιο χαμογελαστό κακομοίρη που σκύβει το κεφάλι, δέχεται αντι για μαστίγιο ένα φιλικό χτύπημα στη πλάτη αλλά συνεχίζει να έχει λευκό αφεντικό, που μπορεί πια να μην είναι ο σαδιστής Σάϊμον Λεγρκί του Μπαρμπα Θωμά αλλά η γλυκούλα Ντόρις Ντέη ή κάποιος καθώς πρέπει και ευγενικός ρεπουμπλικάνος με το ύφος του Γκάρυ Κούπερ.

Οι εναλλασόμενες εικόνες του τώρα και του χθες πέφτουν σα χαστούκια και πονάνε το ίδιο. Κάποιες προφητείες που έκανε ο Μπόλντουιν βγαίνουν απόλυτα σωστές μια και ως φαίνεται ακόμα και η εκλογή Ομπάμα ήταν ένα είδος ξεροκόμματου αφού ο “νέγρος” είχε δείξει τη σωστή συμπεριφορά. Θαυμάσιος συνδυασμός εικόνων και γραπτού με μία από τις πιο χαρακτηριστικές φωνές, αυτή του ηθοποιού Σάμιουελ Τζάκσον. Το ΔΕΝ ΕΙΜΑΙ Ο ΝΕΓΡΟΣ ΣΟΥ είναι από τα ντοκιμαντέρ που περισσότερο προβληματίζουν παρά αποκαλύπτουν κι αυτή είναι και η μεγάλη του επιτυχία.

Σαραντατρείς υποψηφιότητες για διάφορα βραβεία και ανάμεσα σε αυτές εκείνη του περσινού όσκαρ για καλύτερο ντοκιμαντέρ.

Advertisements

Read Full Post »

the-nile-hilton-incident-2017_GR-Poster

ΚΑΪΡΟ ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΟ (The Nile Hilton Incident) – 2017

Σκηνοθεσία : Ταρίκ Σαλέχ

Πρωταγωνιστούν : Φάρες Φάρες, Μαρί Μαλέκ, Γιασέρ Αλι Μαχέρ, Αχμέντ Σελίμ

 

Μια γνωστή τραγουδίστρια βρίσκεται νεκρή στο δωμάτιο ενός ξενοδοχείου στο Κάϊρο, ενώ όλα δείχνουν ότι πρόκειται για δολοφονία ο αστυνομικός που αναλαμβάνει την υπόθεση παίρνει εντολή να την κλείσει σαν αυτοκτονία.

Η μέχρι τώρα δουλειά του Ταρίκ Σαλέχ μου ήταν τελείως άγνωστη αλλά αυτό το φιλμ με τσίγκλισε να την ψάξω. Αν μη τι άλλο πρόκειται για ένα νουάρ που έχει τα πάντα, και όταν λέμε “τα πάντα” το εννοούμε. Μαύρη ατμόσφαιρα, ένοχα μυστικά, διαφθορά παντού, μοιραίες γυναίκες, πιόνια της εξουσίας, τύψεις, ανάγκη για κάθαρση. Ο σκηνοθέτης έπαιξε με τους κανόνες των μεγάλων δασκάλων και κέρδισε, πιο πολύ η ματιά του βλέπει προς Ζαν Πιερ Μελβίλ αλλά δε λείπουν και στοιχεία από Φριτς Λάνγκ, Όττο Πρέμινγκερ ή Χάουαρντ Χωκς. Τα γεγονότα διαδραματίζονται λίγο πριν να ξεσπάσουν οι ταραχές στην πλατεία Ταχρίρ, έτσι δίνεται μια πρώτης τάξεως ευκαιρία στον Σαλέχ να σκιαγραφήσει και την Αιγυπτιακή κοινωνία η οποία βρίσκεται υπ’ατμόν.

Το καλό σύγχρονο αστυνομικό μυθιστόρημα φροντίζει να βάζει τον αναγνώστη στο κοινωνικό περιβάλλον μέσα στο οποίο ζουν οι ήρωές του, με αποτέλεσμα σιγά σιγά συμπρωταγωνιστής να γίνεται και η πόλη καθώς και ότι συμβαίνει σε αυτήν. Μέσα από τα μάτια του αστυνόμου Νορεντίν (πολύ καλός ο Φάρες Φάρες στο ρόλο) παρακολουθου-με λίγο πολύ την Αίγυπτο των τελευταίων ημερών του Μουμπάρακ, από τα στέκια του υποκόσμου μέχρι τις πιο ισχυρές καρέκλες της εξουσίας και της δικαιοσύνης. Νταβατζήδες, εκμεταλλευτές προσφύγων, καρφιά της αστυνομίας, διαφθαρμένοι βουλευτές, δικαστές που έχουν την τιμή τους και άλλα πολλά.

kairo 1

Η δολοφονία είναι απλά η αφορμή για να μπλέξει ο Νορεντίν μέσα σε ένα δίκτυ το οποίο καθώς ο χρόνος κυλάει μοιάζει να γίνεται ολοένα και πιο ισχυρό. Τους συμμάχους είναι δύσκολο να τους ξεχωρίσεις από τους εχθρούς και τα εμπόδια γίνονται συνεχώς ψηλότερα. Για να μιλήσεις με τους ισχυρότερους και τους “ανέγγιχτους” πρέπει πρώτα να έρθεις σε επαφή με τον υπόνομο. Την κορυφή την καταλαβαίνεις καλύτερα αν συνανα-στραφείς με τον πάτο.

Η ταινία έχει έναν διαολεμένο ρυθμό και οι συνεχείς εντάσεις κόβουν σαν ξυράφι. Η αφήγηση θυμίζει, σεναριακά τουλάχιστον, κάποιες από τις πολύ καλές στιγμές (λες και υπάρχουν και άσχημες) από την πρώτη τετραλογία του Τζέημς Ελλρόϊ γύρω από το Λος Άντζελες ενώ το “κυνήγι” του Νορεντίν από την κάμερα φέρνει επίσης στο νου τον Γκας Βαν Ζαντ όταν ήταν σε φόρμα. Οι φίλοι του νουάρ, του λογοτεχνικού και του κινηματογραφικού, θα περάσουν υπέροχα γιατί πάνω απ’όλα το ΚΑΪΡΟ ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΟ είναι λογοτεχνικό σινεμά! Στην απαισιόδοξη και απειλητική ατμόσφαιρα μέγιστο ρόλο παίζει και η φωτογραφία του Πιέρ Αϊμ, όσοι έχετε δει Το Μίσος ήδη καταλάβατε τι να περιμένετε. Τα χρώματα που κυριαρχούν είναι το μαύρο, το γκρί, το κρέμ και οι αποχρώσεις του κίτρινου που προκύπτουν από χαμηλό φωτισμό.

The Nile Hilton Incident - Still 2

Αν υπάρχει ένα μειονέκτημα αυτό είναι η διάρκεια της ταινίας, κατά την άποψη μου είναι μικρότερη απ’όσο θα έπρεπε. Το φιλμ σε καμία περίπτωση δεν τελειώνει απότομα και μάλιστα το φινάλε του είναι εξαιρετικά γυρισμένο και άκρως συμβολικό, απλώς σε κάποια σημεία ο Σαλέχ ίσως έπρεπε να κόψει ταχύτητες και να αφήσει τον θεατή να ανασάνει λίγο μαζί με τους ήρωες.

Από τις καλύτερες ταινίες της χρονιάς που μας αφήνει.

Καλή Διασκέδαση

 

 

Read Full Post »